SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI
TOWARZYSTWA PRZYJACIÓŁ NAUK W PRZEMYŚLU
W ROKU 2010

    W okresie sprawozdawczym Towarzystwem kierował Zarząd wybrany na Walnym Zgromadzeniu w roku 2008, w składzie: prof. dr hab. Zdzisław Budzyński – prezes, oraz wiceprezesi – mgr Lucjan Fac, mgr inż. Waldemar Wiglusz, sekretarz i kierownik Sekcji Nauk Humanistycznych – dr Tomasz Pudłocki, skarbnik i kierownik Sekcji Nauk Przyrodniczych i Rolniczych – mgr inż. Grzegorz Poznański, kierownik Sekcji Nauk Pedagogiczno-Psychologicznych – mgr Ewa Świtek. Ponadto skład Zarządu uzupełniali członkowie: prof. dr hab. Jolanta Kamińska-Kwak, mgr Ewa Sosnowska, mgr Marcin Duma, dr Zdzisław Konieczny, mgr Ewa Grin-Piszczek, mgr Andrzej Koperski i mec. mgr Andrzej Matusiewicz.
    Komisja Rewizyjna TPN w obecnej kadencji pracowała w składzie: mgr Renata Magnowska – przewodnicząca, mgr Jarosław Dyrda – sekretarz oraz członkowie: mgr inż. Aleksander Kędzior, mgr Grażyna Jakielaszek, dr Maciej Dalecki. W skład Sądu Koleżeńskiego wchodzili natomiast, zgodnie z wyborem Walnego Zgromadzenia: mgr Stanisław Franciszek Gajerski – przewodniczący oraz członkowie: mgr Janusz Motyka i mgr Stanisław Sobczuk.
    Komisja Rewizyjna odbywała okresowe posiedzenia, a ponadto przewodnicząca Komisji uczestniczyła w bieżących posiedzeniach Zarządu, w związku z czym organ kontroli wewnętrznej TPN posiadał bezpośredni dopływ do informacji o całokształcie działalności Towarzystwa.
    Z uwagi na brak spraw, które mogłyby być rozpatrywane przez Sąd Koleżeński TPN, nie zorganizowano żadnego posiedzenia tego organu.
    Walne Zgromadzenie członków Towarzystwa odbyło się w dniu 26 czerwca 2010 r. Zebranie rozpoczęto nietypowo, bo od pożegnania wieloletniego kierownika administracyjnego TPN mgr. Krzysztofa Szybiaka, który z dniem 1 kwietnia br. przeszedł na emeryturę. W imieniu wszystkich członków TPN pożegnał go prezes TPN prof. dr hab. Zdzisław Budzyński. Następnie sekretarz Zarządu dr Tomasz Pudłocki odczytał przygotowaną laudację, a mgr Ewa Świtek, mgr Maciej Waltoś i mgr inż. Grzegorz Poznański wręczyli jubilatowi pamiątkowe prezenty.
    Prezes poinformował również obecnych, że w przeciągu kilkunastu ostatnich tygodni zmarło dwóch zasłużonych członków TPN. W dłuższej przemowie poświecił sporo słów swemu poprzednikowi, dr. inż. Michałowi Kryczce, który dwukrotnie przewodził Zarządowi TPN. Część zbiorów byłego prezesa trafi do Biblioteki i Archiwum TPN. Następnie prof. Budzyński przypomniał, że w kata-strofie smoleńskiej zginął m.in. dr hab. Janusz Kurtyka, członek TPN.
    Podczas Walnego Zgromadzenia zgłoszono przez p. Leszka Włodka i dr. Jana Cabana potrzebę powołania nowej Sekcji – Sekcji Prawa i Administracji. Ostatecznie w ciągu roku dr J. Caban, dr Bronisław Majgier i mgr Maciej Waltoś powołali grupę inicjatywną, której zadaniem było opracowanie form i ram działalności nowej Sekcji. 
    Dodatkowo mgr Stanisław Sobczuk poinformował zebranych na Walnym Zgromadzeniu, że z jego inicjatywy odbyło się tego samego dnia konstytuujące zebranie Społecznego Komitetu Obywatelskiego Uczczenia Pamięci Dr. Hermana Liebermana. Wzięli w nim udział, oprócz pomysłodawcy: dr Zdzisław Konieczny, dr Tomasz Pudłocki, p. Zenon Andrzejewski, p. Jacek Błoński. Przewodniczącym Komitetu wybrano dr. Pudłockiego. Dodatkowo członkami Komitetu w dalszym okresie zostali dr Jolanta Czartoryska i mgr Jerzy Obler. W dn. 3 czerwca 2011 r. zaplanowano główną uroczystość (odsłonięcie okolicznościowej tablicy, panel dyskusyjny z udziałem wybitnych historyków, zaproszonych na tę okazję, oraz konferencję naukową). Honorowy Patronat nad uroczystościami objął Prezydent Rzeczypospolitej Polski Bronisław Komorowski. Szczegółowe sprawozdanie z działalności Komitetu zostanie podane w „Biuletynie” za rok 2011. 
    Zarząd Towarzystwa odbył w okresie sprawozdawczym 5 zebrań plenarnych: 8 stycznia, 22 kwietnia, 18 czerwca, 1 października, 28 grudnia oraz 8 zebrań Prezydium Zarządu: 22 stycznia, 5 i 19 lutego, 5 marca, 9 kwietnia, 28 czerwca, 29 października, 3 grudnia. Ze względu na zmieniające się realia oceniania jakości pracy naukowej, na zebraniach Zarządu omawiano kwestie związane z wpisaniem „Rocznika Przemyskiego” na listę ministerialną i podniesienia jego poziomu, zarówno naukowego, jak i edytorskiego. 
    Jednym z głównych tematów obrad Zarządu były sprawy związane z finansowaniem działalności Towarzystwa. Niestety, mimo że projekt digitalizacji zbiorów Biblioteki, który przygotował kierownik Biblioteki Naukowej TPN mgr Maciej Waltoś, zdobył 12. miejsce w województwie, z powodu znacznego zwiększenia kwoty wkładu własnego, ostatecznie TPN nie mógł przystąpić do podpisania umowy z Urzędem Marszałkowskim. Prezes TPN odwołał się od decyzji Urzędu Marszałkowskiego, a pisma wyjaśniające zostały wysłane, m.in. do prezesa Fundacji Nauki Polskiej i prezesa PAU. Zarząd Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie uchwałą nr 320/6698/10 z dnia 26 października 2010 r. oddalił protest TPN. Trudną sytuację finansową udało się częściowo zażegnać dzięki wsparciu finansowemu niektórych zadań bibliotecznych przez Radę Miejską w Przemyślu.
    Podjęto też kilka inicjatyw naukowych, których realizacja odbędzie się w 2011 r. We współpracy z Komisją Historii Nauki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie oraz z Państwową Wyższą Szkołą Wschodnioeuropejską w Przemyślu w dn. 25-27 maja 2011 r. TPN organizuje dużą konferencję Kobieta na pograniczu kulturowym – między obyczajem, religią, narodowością a kulturą ziem polskich na tle porównawczym. 
    Dążąc do pogłębienia współpracy z Polską Akademią Umiejętności w Krakowie z inicjatywy TPN, przy współpracy i życzliwym poparciu prof. dra hab. Juliana Maślanki, przewodniczącego I Wydziału PAU oraz dr Rity Majkowskiej, dyrektor Archiwum PAN i PAU w Krakowie, 18 listopada 2011 r. odbędzie się w Krakowie konferencja i wystawa poświęcona pamięci Romana Dyboskiego i Władysława Tarnawskiego (ten drugi był związany ze środowiskiem przemyskim, m.in. jako członek TPN i syn pierwszego prezesa TPN), w której udział wezmą członkowie Sekcji. 
    W roku sprawozdawczym kontynuowano prace porządkowe obejmujące Archiwum TPN. Prace te jednak postępują powoli, gdyż wykonywane były okresowo przez pracowników zatrudnionych na stażu przez Powiatowy Urząd Pracy.
W zakresie działalności wydawniczej jak zwykle dominowały sprawy związane z wydaniem jubileuszowego 46 tomu „Rocznika Przemyskiego” oraz innych publikacji – z serii „Biblioteka Przemyska” – Halina Wiśniewska, Leszek Tymiakin, Kunszt pisania po polsku w królewskim Przemyślu (XVI-XVIII wiek), a także: Józef Łoziński, Wspomnienia (opracowanie naukowe J. Kamińska-Kwak), Dzieje Żurawicy. Studia i materiały (redaktor naczelny Lucjan Fac), 2. tom Przemyskiego słownika biograficznego (redaktorzy: Lucjan Fac, Tomasz Pudłocki i Anna Siciak). Agnieszka Korniejenko, Rozstrzelane odrodzenie. Niektóre publikacje ukazały się drukiem w 2010 r., inne zostały wpisane do planów wydawniczych na rok następny.
    W roku 2010 Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu jako organizacja pożytku publicznego mogło otrzymywać darowizny – 1% od podatku przekazywanych do Urzędów Skarbowych. Podobnie jak w latach ubiegłych wpłat nie zanotowano zbyt wiele, stąd też uzyskana kwota nie miała zasadniczo wpływu na stan finansów Towarzystwa. Składamy tą drogą serdeczne podziękowania tym wszystkim, którzy zechcieli podarować Towarzystwu swój 1% od podatku. Szerzej o sytuacji finansowej Towarzystwa piszemy w rozdziale „Sponsorzy TPN” niniejszego „Biuletynu”.
Działalność merytoryczną o charakterze naukowym, wydawniczym i popularyzatorskim prowadziły funkcjonujące w ramach struktury TPN sekcje naukowe: Nauk Humanistycznych, Nauk Medycznych, Nauk Przyrodniczych i Rolniczych oraz Nauk Pedagogiczno-Psychologicznych. Ich omówienie znajduje się w dalszej części sprawozdania.
    Według stanu na dzień 31 XII 2010 r. Towarzystwo liczyło 297 członków, w tym 113 kobiet i 184 mężczyzn. W roku 2010 Zarząd przyjął 25 nowych członków, a wykreślił 2 (zmarłych: dr. inż. Michała Kryczko i prof. dr. hab. Janusza Kurtykę).
    Stan zatrudnienia w Bibliotece Naukowej TPN w Przemyślu zapewniał jedynie minimalny poziom obsługi czytelników w ograniczonym czasie. W Dziale Bibliotecznym i Administracyjnym zatrudniony był bibliotekarz oraz główna księgowa na 1/2 etatu, zaś w Dziale Wydawniczym pracownik merytoryczny na 3/5 etatu. Zatrudnienie na koniec roku 2010 r. wynosiło zatem 3 osoby, pracujące na 2,1 etatu. 
    W ciągu roku 2010 Towarzystwo organizowało, podobnie jak w latach ubiegłych, programy stażowe dla bezrobotnych absolwentów na stanowisku bibliotekarza. Osoby do odbycia stażu kierowane były przez Powiatowy Urząd Pracy w Przemyślu, który też pokrywał koszty związane z zatrudnieniem stażystów. W ten sposób w roku 2010 zatrudniona była 1 osoba w okresie od 8 marca do 
7 grudnia.
    Towarzystwo w dalszym ciągu nie zatrudniało, ze względu na brak wystarczających środków, osoby sprzątającej siedzibę Biblioteki. Problem ten rozwiązano poprzez zatrudnianie na czas określony słuchaczki szkoły pomaturalnej w trakcie roku szkolnego na umowę-zlecenie. W pozostałym okresie utrzymanie porządku należało do zatrudnionych pracowników.
    Członkowie władz statutowych Towarzystwa, jak również inni członkowie zaangażowani w działalność TPN wykonują wszystkie prace nieodpłatnie, z nielicznymi wyjątkami dotyczącymi działalności wydawniczej.
Dział Biblioteczny Towarzystwa, zatrudniający jednego bibliotekarza – mgr. Macieja Waltosia – zajmuje się gromadzeniem, opracowaniem i udostępnianiem zasobów bibliotecznych. W roku sprawozdawczym TPN uzyskało dofinansowanie z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na realizację zadania z zakresu gromadzenia księgozbioru. Otrzymane środki w kwocie 6500,00 zł przeznaczono na zakupy pozycji dostosowanych do profilu biblioteki, potrzeb użytkowników i preferencji członków sekcji naukowych TPN. Spośród druków zwartych były to publikacje związane z problematyką Kresów Wschodnich, tematyką pogranicza i stosunków międzynarodowych oraz fachowe wydawnictwa z archeologii, bibliotekoznawstwa, dziejów nauki i inteligencji polskiej, historii Polski południowo-wschodniej, historii wojskowości, nauk przyrodniczych, pedagogiki, teorii komunikacji oraz metodologii badań naukowych. Opłacano prenumeratę następujących czasopism, gazet i wydawnictw periodycznych: „Archiwa Biblioteki i Muzea Kościelne”, „Chrońmy Przyrodę Ojczystą”, „Genealogia. Studia i Materiały Historyczne”, „Karta”, „Nasza Przeszłość”, „Słownik gwar polskich”, „Słownik łaciny średniowiecznej”, „Wiadomości ekologiczne” oraz „Życie Podkarpackie”. W czytelni umieszczony został dodatkowy regał przeznaczony do prezentacji nowych nabytków bibliotecznych.
    Księgozbiór Biblioteki TPN powiększył się o 284 wol. i 11 jedn. inw., z czego 44 wol. pochodziło z darowizn, 62 wol. i 11 jedn. inw.– z wymiany wydawniczej, 162 wol.– z zakupów, a także 16 wol. z Wydawnictwa Naukowego TPN.
    W roku sprawozdawczym kontynuowano bieżące i retrospektywne opracowanie katalogu elektronicznego w programie MAK. Strukturę katalogu poszerzono o bazy zbiorów byłej Stacji Naukowej PTH w Przemyślu oraz starych druków. Katalog jest stale aktualizowany, archiwizowany i udostępniany na stronie internetowej TPN (w dziale „Biblioteka Naukowa TPN”) pod adresem: www.tpn.vt.pl. Uruchomiono także opcję dostępu do wyodrębnionych baz w katalogu: druki zwarte, zbiory regionalne, czasopisma krajowe, czasopisma zagraniczne, stare druki, mapy. Dotąd skatalogowano około 35% zbiorów bibliotecznych. Sfinalizowano również kolejny etap prac nad wprowadzeniem jednolitej metody ewidencji czasopism i uporządkowaniem zbiorów bibliotecznych. Przygotowano oprawy dla poszczególnych roczników oraz utworzono odrębną księga inwentarzową dla periodyków. 
    W 2010 r. z usług Biblioteki Naukowej TPN i innych form działalności oświatowej skorzystało ponad 1,8 tys. osób. Wśród nich znajdowało się 992 czytelników bezpośrednio korzystających z księgozbioru bibliotecznego, którym udostępniono blisko 3,6 tys. woluminów. Szerzej o działalności Biblioteki – w dalszej części „Biuletynu”.
    Jeżeli w okresie ostatnich kilku lat zanotowaliśmy duży wzrost odwiedzin strony internetowej TPN, tak w ostatnich dwóch latach zanotowaliśmy ich spadek: 2004 – 3233 (średniomiesięcznie – 323); 2005 – 4172 (347); 2006 – 14874 (1239); 2007 – 22545 (1878); 2008 – 18262 (1521); 2009 – 16539 (1378); 2010 – 14023 (1168). 
    Obsługę administracyjną i finansową Towarzystwa, Biblioteki Naukowej pozostałych agend TPN wykonywał Dział Administracyjny. Do jego głównych zadań należało realizowanie wszelkich prac administracyjnych i organizacyjnych związanych z bieżącą działalnością Towarzystwa, Biblioteki Naukowej i Wydawnictwa Naukowego. Realizowano przedsięwzięcia popularnonaukowe, opracowywano materiały do własnej strony internetowej oraz systematycznie ją aktualizowano, jak również przygotowywano materiały informacyjne do gabloty TPN. Nadto Dział Administracyjny sporządzał i gromadził wszelką dokumentację z zakresu administrowania posiadanym lokalem i dotyczących przedsięwzięć organizowanych przez Towarzystwo. W 2010 r. zarejestrowano ogółem 329 pism, z tego wpłynęło 187, a wysłano 142. Zadania działu Administracyjnego realizowane były przez mgr. Krzysztofa Szybiaka do 31 marca 2010 r., a od 1 kwietnia 2010 r. przez mgr. Macieja Waltosia (kierownika Biblioteki Naukowej TPN) i mgr Bożenę Kamińską (główną księgową).
    Dział Wydawniczy zajmował się kompleksowym przygotowaniem publikacji do druku, w tym redakcją naukową, techniczną i składem komputerowym oraz przygotowaniem projektów graficznych. Pracami Wydawnictwa Naukowego kierował mgr Krzysztof Szybiak, który był jednocześnie redaktorem technicznym (od 1 kwietnia 2010 r. w wymiarze 3/5 etatu). Sprawozdanie z przebiegu pracy Wydawnictwa Naukowego zamieszczono w dalszej części „Biuletynu”.
Działalność merytoryczna, naukowa, popularnonaukowa i współpraca z instytucjami i innymi instytucjami omówiona została w sprawozdaniach umieszczonych w kolejnych częściach „Biuletynu”.
    W roku 2010 Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu otrzymało na realizację swoich podstawowych zadań bibliotecznych skromne wsparcie finansowe Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a odwołanie od tej decyzji zostało odrzucone przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Towarzystwu udało się przetrwać m.in. dzięki wsparciu finansowemu niektórych zadań Biblioteki przez Urząd Miejski w Przemyślu. Jedynie „Rocznik Przemyski” korzystał w dostatecznej wysokości z dotacji Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Prezydenta Miasta Przemyśla. 
Dofinansowania i darowizny przekazały również inne instytucje, a także niektóre przedsiębiorstwa i firmy prywatne oraz indywidualni członkowie i sympatycy Towarzystwa wpłacający pewne sumy na nasze konto, w tym też kwoty darowizn w ramach 1% od podatku na rzecz TPN – organizacji pożytku publicznego. Szerzej informujemy o tym w rozdziale „Sponsorzy TPN”.
    Członkowie Zarządu i pracownicy TPN podjęli szereg działań usprawniających dotychczasową współpracę między TPN a instytucjami i organizacjami na terenie miasta. Warto podkreślić bardzo dobrą współpracę, m.in. z Radą Miejską w Przemyślu, Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej, Państwową Wyższą Szkołą Wschodnioeuropejską, Archiwum Państwowym, I Liceum Ogólnokształcącym im. Juliusza Słowackiego, Specjalnym Ośrodkiem Szkolno-Wychowawczym nr 1, Południowo-Wschodnim Instytutem Naukowym, Przemyską Biblioteką Publiczną im. Ignacego Krasickiego, Przemyskim Centrum Kultury i Nauki „Zamek”, a także lokalnymi mediami, które częściej niż dotychczas informowały o inicjatywach podejmowanych przez członków Towarzystwa.
Warto odnotować, że poza licznymi gośćmi z Polski, reprezentującymi świat nauki, kultury i polityki, 1 X 2010 r. w Bibliotece TPN gościł prof. Joan Bestard, prof. socjologii antropologicznej z Uniwersytetu w Barcelonie (w Hiszpanii), który spotkał się z sekretarzem Zarządu i kierownikiem Biblioteki w sprawie materiałów do swojej pracy o katolicyzmie w Polsce, Hiszpanii i Irlandii. 
    W tym miejscu chcielibyśmy złożyć w imieniu Zarządu Towarzystwa serdeczne podziękowania wszystkim przedstawicielom instytucji i urzędów, a przede wszystkim członkom i sympatykom przemyskiego TPN, doceniającym nasze wysiłki zmierzające do rozwoju kultury i nauki Przemyśla i regionu Polski południowo-wschodniej, ufając jednocześnie, że ta życzliwa pomoc udzielana będzie Towarzystwu w kolejnych latach.

Prof. dr hab. Zdzisław Budzyński - TPN Prezes TPN
Dr Tomasz Pudłocki - Sekretarz 

 

______________________________________________________________________________________

 

SPRAWOZDANIE SEKCJI HUMANISTYCZNEJ

    W roku 2010 Sekcja Humanistyczna, działająca pod moim przewodnictwem (przy pomocy zastępcy, mgr Ewy Grin-Piszczek), pozostała nie tylko najliczniejszą, ale i najbardziej wszechstronnie działającą Sekcją w Towarzystwie Przyjaciół Nauk w Przemyślu. W dużej mierze to zasługa członków Sekcji, którzy sami podejmują szereg działań i konsekwentnie je realizują. 
    Podobnie jak w latach ubiegłych członkowie Sekcji realizowali większość prac wydawniczych TPN. Cztery z pięciu zeszytów „Rocznika Przemyskiego” było redagowane przez członków Sekcji: prof. dr Jerzy Starnawski był redaktorem z. Literatura i Język, dr hab. Jolanta Kamińska-Kwak, prof. UR – z. Historia, mgr Ewa Sosnowska – z. Archeologia, a mgr Lucjan Fac – z. Historia Wojskowości. W zeszytach tych publikowała znaczna liczba członków Sekcji. Ponadto dr hab. J. Kamińska-Kwak opracowała naukowo i wydała wspomnienia Józefa Łozińskiego, prof. dr hab. Halina Wiśniewska opublikowała w wydawnictwie TPN swoją książkę (z L. Tymiakinem)Kunszt pisania po polsku w królewskim Przemyślu (XVI-XVIII wiek), mgr L. Fac był redaktorem naczelnym Dziejów Żurawicy. Studia i materiały, a dr Tomasz Pudłocki był redaktorem naczelnym „Biuletynu Informacyjnego”. Ponadto mgr L. Fac, dr T. Pudłocki i dr Anna Siciak pracowali przez cały rok nad 2. tomem Przemyskiego słownika biograficznego, który został oddany do składu i druku do wydawnictwa TPN, a prof. dr Jerzy Starnawski złożył w wydawnictwie swoją najnowszą książkę.
    Pozostała działalność naukowa Sekcji realizowana była w kilku obszarach. Przede wszystkim po raz pierwszy od wielu lat prowadzone były regularne zebrania naukowe Sekcji z prelekcjami bądź członków, bądź zaproszonych gości. Inicjatywa zapoczątkowana w grudniu 2009 r. przez cały rok 2010 była konsekwentnie realizowana. W ramach zebrań odbyły się następujące prelekcje:

*  22 stycznia – sesja naukowa Pamięci Hermana Liebermana, na którą złożyły się dwa wystąpienia: mgr Jolanta Czartoryska, Działalność parlamentarna posła Hermana Liebermana w latach 1919-1933; mgr Stanisław Sobczuk, Efekty poszukiwań miejsca zamieszkania i pracy zawodowej Hermana Liebermana w Przemyślu. Prowadzący – dr Tomasz Pudłocki.

*  19 marca – wykład dr. Zbigniewa K. Wójcika, Aleksy Gilewicz – historyk nieprowincjonalny (podczas spotkania można było nabyć książkę pod tym samym tytułem, sprzedawaną przez pracownika Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej). Prowadzenie – dr Tomasz Pudłocki.

*  23 kwietnia – wykład dr Anny Siciak, Przemyski ośrodek drukarski i wydawniczy w XVIII i XIX w. Prowadzenie – dr Tomasz Pudłocki.

*  30 kwietnia – wykład dr. Mariusza Chrostka, Dwa obrazy Syberii w świetle dziewiętnastowiecznych wspomnień i literatury. Prowadzenie – dr Tomasz Pudłocki.

*  21 maja – wykład dr. Pawła Treflera, Chile – czyli jak zamienić demokrację na dyktaturę. Prowadzenie – dr Tomasz Pudłocki.

*  27 maja – wykład dr Jadwigi Sawickiej, Czy potrzeba nam pomników? O utrwalaniu pamięci, na wybranych przykładach. Prowadzenie – dr Tomasz Pudłocki.

*  18 czerwca – wykład mgr. Grzegorza Potocznego, Starostwo Przemyskie w latach 1578-1772. Zarys problematyki. Prowadzenie – dr Tomasz Pudłocki.

*  3 września – wykład dr. Tomasza Pudłockiego, Polska oczami Brytyjczyków (1918-1939). Spojrzenie intelektualistów i turystów. Prowadzenie – mgr Lucjan Fac.

*  17 września – wykład mgr. Stanisława Piszczka Racjonalizm, agnostycyzm, ateizm... – oczyma historyka. Prowadzenie – dr Tomasz Pudłocki.

*  1 października – wykład mgr. Mateusza Jagieły, Program współpracy transgranicznej Polska-Białoruś-Ukraina 2007-2013. Prowadzenie – prof. dr hab. Zdzisław Budzyński.

*  15 października – wykład mgr. Janusza Węgrzynowskiego, „Karpackie Morze” na rzece Stryj w Beskidach Skolskich. Prowadzenie – mgr inż. Waldemar Wiglusz.

*  29 października – wykład mgr. Piotra Haszczyna, Historia rodu i fundacje Pinińskich. Prowadzenie – dr Tomasz Pudłocki.

*  12 listopada – wykład mgr. Jacka Drozda, Instrukcje starszyzny kozackiej na sejmy Rzeczypospolitej, jako źródło do badań nad dziejami Kozaczyzny. Prowadzenie – mgr Lucjan Fac.

*  26 listopada – wykład mgr. Stanisława Piszczka, Uroki Gorców. Gorce i wieś Ochotnica (przyroda, kultura, historia). Prowadzenie – mgr inż. Grzegorz Poznański.

*  3 grudnia – wykład Jacka Błońskiego, Orlęta Przemyskie w walce o niepodległość w 1918 r. Prowadzenie – dr Tomasz Pudłocki.

    Liczba słuchaczy wahała się od 11 do 32 osób. Prelekcje odbywały się w czytelni Biblioteki Naukowej TPN. O ich reklamę dbali pracownicy TPN: mgr M. Waltoś i mgr K. Szybiak. Rzutnik multimedialny najczęściej wypożyczał na użytek TPN mgr Jarosław Dyrda (członek Sekcji) – dyrektor Prywatnego Gimnazjum Stowarzyszenia Absolwentów I LO w Przemyślu, lub też korzystano ze sprzętu I LO im. J. Słowackiego w Przemyślu, dzięki życzliwości dyrektora szkoły mgr. Tomasza Dziumaka (członka Sekcji). Zdjęcia podczas poszczególnych odczytów wykonywał członek Sekcji mgr Piotr Haszczyn. Bardzo dziękuję im za pomoc organizacyjną. 
    Poza regularnymi zebraniami udało się współorganizować też dwie konferencje popularnonaukowe. 
Pierwszą była już 12. inicjatywa podejmowaną wspólnie z Kołem Naukowym Historyków Studentów UJ. Tym razem 8 kwietnia w Przemyślu, a dzień później w Krośnie, w auli I LO im. M. Kopernika odbyła się konferencja popularnonaukowa Mikrohistoria kontra makrohistoria: różne spojrzenia na dzieje. W roli prelegentów wystąpili studenci historii UJ: 
 Łukasz Fijał, „Twoja matka handlowała czechrzycą” – katalog greckich inwektyw politycznych, 
 Bartosz Kołoczek, Hadrian – Pierwszy Brodacz Imperium, 
 Emilia Osowska, Julia Domna – kobieta, która rządziła Rzymem, 
 Ewelina Olaszek, Średniowieczne procesy inkwizycyjne – czarna karta historii Kościoła rzymskokatolickiego, 
 Marcin Tuleja, Dziewki wszeteczne – zarys dziejów prostytucji w późnym średniowieczu, 
 Barbara Żurek, Blaski i cienie inkwizycji hiszpańskiej, 
 Adam Szczupak, Jozafat Kocyłowski – greckokatolicki biskup Przemyśla (1917-1947). 
    W TPN w pierwszy dzień audytorium stanowiła młodzież z Koła Naukowego Historyków I LO oraz kl. Ic z mgr Małgorzatą Krzeszowską. Całość prowadził przewodniczący Sekcji Humanistycznej. Gości pożegnał w imieniu władz TPN wiceprezes mgr Lucjan Fac. Popołudniu zwiedzano starówkę przemyską. Dzięki życzliwości mgr. Mariusza Olbromskiego, dyrektora Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej, młodzież krakowska mogła obejrzeć ekspozycje w nowym gmachu muzeum i spotkać się z wicedyrektor dr Martą Trojanowską. Z kolei po obiedzie, o godz. 16:30 wiceprzewodnicząca Sekcji, mgr Ewa Grin-Piszczek przygotowała pokaz archiwaliów w Archiwum Państwowym w Przemyślu.
9 kwietnia obrady były kontynuowane po przejeździe do Krosna. Zaprezentowali się wówczas: 
 Mateusz Podkul, Krosno i Podkarpacie – wkład regionu w historię Polski i świata, 
 Bartosz Szczepanek, Kultura czasów stanisławowskich, czyli rzecz o „Nad-wiślańskim Królu Słońce”, 
 Arkadiusz Więch, Życie codzienne/niecodzienne miasteczka galicyjskiego na początku XX w., 
 Oskar Kędzierski, Chrześcijańska demokracja w II Rzeczypospolitej, 
 Michał Szot, Zmarnowana szansa? O manewrze uderzenia na odsłonięte boki armii Blaskowitza, który proponował Kutrzeba na początku września,
 Paulina Kleszno, Sonderaktion Krakau. Losy profesorów UJ w czasach okupacji hitlerowskiej w latach 1939-1945, 
 Łukasz Wiater, Okupacja Orawy przez Słowację w okresie II wojny światowej. Walka, ugoda, kolaboracja, 
 Aleksandra Mróz, Dowcip polityczny w Związku Radzieckim okresu stalinowskiego, 
 Piotr Kapusta, Pierwsze lata Nowej Huty. 
    Obrady otworzył dyrektor szkoły mgr Ryszard Józefczyk. Prowadził dr Pudłocki. Po wykładach studenci zwiedzili starówkę krośnieńską, farę, kościół franciszkanów oraz Muzeum Regionalne. Organizacyjnie za pobyt w Krośnie odpowiadała mgr Beata Wygonik-Wronka – historyk w krośnieńskim I LO.
    Na prośbę mgr Haliny Humnickiej (dowódcy Związku Strzeleckiego „Strzelec”, Organizacji Społeczno-Wychowawczej przy II Liceum Ogólnokształcącym w Przemyślu, Jednostki Strzeleckiej 2009) oraz mgr. Artura Picha, dyrektora II LO im. prof. Kazimierza Morawskiego w Przemyślu, przewodniczący Sekcji został poproszony o zorganizowanie konferencji naukowej z okazji 100-lecia Ruchu Strzeleckiego w Przemyślu. Odbyła się ona 5 listopada w siedzibie II LO. Jako prelegenci wystąpili: 
 mgr Lucjan Fac, Żelazna Brygada, 
 Jacek Błoński, Orlęta Przemyskie w walce o niepodległość w 1918 r.; 
 dr Tomasz Pudłocki, Rola Wincenty Tarnawskiej i Związku Polek w tradycji niepodległościowej Przemyśla. 
    Bezpośrednio po konferencji uczestnicy wzięli udział w odsłonięciu okolicznościowej wystawy. Inicjatywy te były częścią większych uroczystości organizowanych przez II LO.
Dodatkowo Towarzystwo organizowało trzy promocje książek – wszystkie związane z działalnością naukową członków Sekcji. 
12 lutego – promocja monografii dziejów TPN: Zdzisław Budzyński, Jolanta Kamińska-Kwak, Ponad podziałami. TPN w latach 1909-2009, Przemyśl 2009. Inicjatywa zgromadziła szereg gości w budynku Towarzystwa i była podsumowaniem Roku Jubileuszowego TPN. Katering na uroczystość zapewnił Urząd Miejski w Przemyślu. 
11 marca – promocja książki Tomasza Pudłockiego, Iskra światła czy kopcą-ca pochodnia? Inteligencja w Przemyślu w latach 1867-1939, „Historia Jagiellonica”, Kraków 2009, połączona z wykładem autora. Inicjatywa zorganizowana w sali teatralnej Zamku Kazimierzowskiego przy współpracy z mgr Renatą Nowakowską, dyrektorem Przemyskiego Centrum Kultury i Nauki „Zamek” oraz mgr. Krzysztofem Filem, redaktorem naczelnym miesięcznika „Nasz Przemyśl”, zgromadziła ponad sto dwadzieścia osób. Patronat medialny nad wydarzeniem objął miesięcznik „Nasz Przemyśl”. Prowadzenie mgr Lucjan Fac.
28 maja – prezentacja książki ks. Stanisława Bartmińskiego, Krasiczyn – dzieje parafii i społeczności, tom 1 i 2, która zgromadziła w sali Biblioteki Naukowej TPN szereg gości. Prowadzenie prof. dr hab. Zdzisław Budzyński oraz dr Stanisław Stępień. 
    Ponadto 30 marca przewodniczący Sekcji jako sekretarz Zarządu reprezentował TPN na uroczystościach jubileuszu prof. dra hab. Kazimierza Przybosia, w Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, w Klubie Convivium. Odbyło się wtedy uroczyste wręczenie profesorowi dedykowanego jemu tomu studiów Inter maiestatem ac libertatem, pod red. J. Stolickiego, 
M. Ferenca i J. Dąbrowskiego. Po przemówieniach dziekana Wydziału Historycznego UJ prof. Andrzeja K. Banacha i dyrektora Instytutu Historii UJ prof. Stanisława A. Sroki oraz po skreśleniu sylwetki naukowej Jubilata przez dra hab. Jarosława Stolickiego przemawiał w imieniu prezesa i Zarządu TPN w Przemyślu dr Pudłocki. Przypomniał on naukowe związki prof. K. Przybosia z Ziemią Przemyską i odczytał list prezesa TPN, prof. Zdzisława Budzyńskiego, wystosowany specjalnie na tę okazję. Dodatkowo sekretarz Zarządu wręczył Jubilatowi 3. tom Kresów południowo-wschodnich (pióra profesora Z. Budzyńskiego) – upominek ze strony władz Zarządu i podziękowanie za wieloletnią, owocną naukową współpracę.
    Warto zaznaczyć, że poza wymienioną działalnością członkowie Sekcji prowadzą też ożywioną działalność prelekcyjną na terenie miasta i okolicy, współpracując z szeregiem szkół oraz instytucji kulturalno-społecznych. 
    Z inicjatywy członków Sekcji Humanistycznej (mgra Lucjana Faca, mgra Jarosława Dyrdy, dra Tomasza Pudłockiego) w dn. 13 grudnia zorganizowano niecodzienny wyjazd naukowy. Seminarzyści dra Pudłockiego z Instytutu Historii UJ w Krakowie wraz z młodzieżą zrzeszoną w Kołach Naukowych I LO im. J. Słowackiego w Przemyślu oraz Gimnazjum Stowarzyszenia Absolwentów I LO w Przemyślu wspólnie, pod opieką pomysłodawców, wybrali się do Muzeum Miejsca Pamięci Bełżec.
    Z jednej strony wyjazd był kontynuacją wcześniejszych inicjatyw naukowych realizowanych zarówno w IH UJ jak i I LO (m.in. w ramach TPN), zarazem jednak był próbą podjęcia dotychczasowych form pracy historycznej z nowym pokoleniem młodzieży. Na spotkanie złożyły się następujące części: 
1) oprowadzanie po Miejscu Pamięci oraz wystawie muzealnej (mgr Ewa Koper), 
2) zajęcia poświęcone funkcjonowaniu Bełżca w nazistowskim systemie represji (mgr Tomasz Hanejko – kierownik Muzeum w Bełżcu), 
3) warsztaty oparte na wspomnieniach Żydów przemyskich (mgr Ewa Koper), 
4) prezentacja multimedialna I Gimnazjum i Liceum im. Juliusza Słowackiego w Przemyślu w czasach II wojny światowej (dr Tomasz Pudłocki), 
5) wykład Wspomnienia dzieci Holocaustu jako źródło historyczne (na przykładzie Marii Orwid i Stelli Müller-Madej) – (Izabela Piskorz, Ewelina Olaszek). 
    Dodatkowo panowie: Fac, Dyrda i Pudłocki podjęli rozmowy z dyrektorem Hanejko na temat poszerzenia dotychczasowej współpracy o nowe formy, czego skutkiem ma być wspólnie organizowana wiosną konferencja metodyczna dla nauczycieli przemyskich.
    Warto podkreślić, że tego typu wyjazdy studyjne pomagają nie tylko lepiej poznać historię Żydów w kontekście historii Niemiec i Polski, mechanizmy realizacji polityki eksterminacyjnej III Rzeszy (od izolacji do unicestwienia), ale zarazem uczą otwartości i tolerancji na drugiego człowieka poprzez wspólne rozwiązywanie stawianych problemów.
    Na uwagę zasługuje fakt, że duża część konferencji i odczytów odbyła się przy pomocy i zaangażowaniu młodych członków i sympatyków Towarzystwa, którzy spotykając się w siedzibie TPN prowadzą swoją działalność popularno-naukową. Do takich organizacji młodzieżowych należały w 2010 r.: 
1) Sekcja Historyczna Koła Naukowego Doktorantów Wydziału Humanistycznego UMCS w Lublinie, na czele której stał mgr Jacek Drozd (członek TPN, doktorant historii UMCS). Za współpracę odpowiedzialny był przewodniczący Sekcji.
2) Koło Naukowe Historyków I Liceum Ogólnokształcącego im. Juliusza Słowackiego w Przemyślu, na czele którego stał mgr Lucjan Fac (wiceprezes TPN oraz nauczyciel I LO).
3) Koło Naukowe Historyków Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego z Krakowa (za współpracę ze strony UJ odpowiedzialny przewodniczący Sekcji). 
4) Ponadto nawiązano bliższą współpracę w dyrekcją i pracownikami II LO im. prof. Kazimierza Morawskiego w Przemyślu i rozszerzono znacznie w tym roku z Przemyską Biblioteką Publiczną oraz Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej, czego efektem są działania wydawnicze, biblioteczne oraz dotyczące organizacji życia naukowego.
    Wśród szeregu inicjatyw, jakie podjęto warto zwrócić uwagę na cztery, które będą realizowane w 2011 r., a nad którymi pracowano niemal cały rok 2010. 
    Z inicjatywy przewodniczącego Sekcji i dr Izabeli Wodzińskiej, w dn. 25-27 maja zorganizowana zostanie w Przemyślu konferencja Kobieta na pograniczu kulturowym – między obyczajem, religią, narodowością a kulturą ziem polskich na tle porównawczym. Projekt został 14 IX 2010 r. oficjalnie przyjęty przez Komisję Historii Kobiet PAN i jej przewodniczącą prof. dr hab. Jadwigę Hoff. Współorganizatorami konferencji będą: Komisja Historii Kobiet PAN, TPN i Państwowa Wyższa Szkoła Wschodnioeuropejska. 
    Z inicjatywy przewodniczącego Sekcji, przy współpracy i życzliwym poparciu prof. dra hab. Juliana Maślanki, przewodniczącego I Wydziału Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie oraz dr Rity Majkowskiej, dyrektor Archiwum PAN i PAU w Krakowie, 19 listopada 2011 r. odbędzie się w Krakowie konferencja i wystawa poświęcona pamięci Romana Dyboskiego i Władysława Tarnawskiego (ten drugi był związany ze środowiskiem przemyskim, m.in. jako członek TPN i syn pierwszego prezesa), w której udział wezmą członkowie Sekcji. 
    Dzięki prężności mgr. Stanisława Sobczuka 26 czerwca zawiązano przy TPN Społeczny Komitet Uczczenia Pamięci Dr. Herman Liebermana. W jego skład weszli: inicjator pomysłu, dr Zdzisław Konieczny, dr Bronisław Majgier, p. Zenon Andrzejewski, p. Jacek Błoński oraz dr T. Pudłocki, który został wybrany przewodniczącym. W ciągu prac na członków dokooptowano dr Jolantę Czarto-ryską i mgr. Janusza Oblera. Komitet planuje w dn. 3 VI 2011 r. uroczystości po-święcone H. Liebermanowi, na które złożą się odsłonięcie okolicznościowej tablicy, panel dyskusyjny i konferencja naukowa. Honorowy Patronat nad uroczystościami raczył przyjąć Prezydent Rzeczypospolitej Polski Bronisław Komorowski.
    Z kolei z inicjatywy mgr Bożeny Skibińskiej-Fortuny 27 V 2011 r. zostanie zorganizowana w salach TPN wystawa p. Grażyny Kasse z Paryża – malarki (wnuczki Mariana Strońskiego, malarza, a także prezesa TPN). Pomysł ten jest powrotem do przedwojennej tradycji, kiedy TPN był organizatorem inicjatyw artystycznych, takich jak wystawy rzeźby i malarstwa. Wernisażowi towarzyszyć ma konferencja popularnonaukowa. 
    Przewodniczący Sekcji, pełniący również obowiązki sekretarza Zarządu, stara się regularnie na łamach miesięcznika „Nasz Przemyśl” informować mieszkańców miasta o najważniejszych wydarzeniach w Towarzystwie. Warto pokreślić, że regularnie z członków Sekcji publikują w nim: mgr Lucjan Fac, p. Jacek Błoński, p. Zenon Andrzejewski, a ostatnio też częściej mgr Marcin Duma. W miejscowej prasie ukazują się też informację o odczytach i realizowanych zamierzeniach TPN, dzięki pomocy zaprzyjaźnionych dziennikarzy: Janusza Motyki (który jest członkiem TPN) z „Nowin”, Doroty Szturm-Szajan z „Super Nowości”, Huberta Lewkowicza oraz Olgi Hryńkiw z „Życia Podkarpackiego”. Rafał Rabczak, dziennikarz Radia Eska przeprowadził też kilka audycji radiowych z udziałem członków Sekcji i dbał o to, by zapowiedzi inicjatyw Sekcji były reklamowane na falach tego radia. Oprócz tego mgr Maciej Waltoś, mgr Ewa Grin-Piszczek, dr Anna Siciak i dr Paweł Trefler wywieszają w poszczególnych instytucjach ogłoszenia informujące o odczytach. Wszystkim osobom, które przyczyniają się do tego, by jak najbardziej nagłośnić prace Sekcji, jak i całego TPN bardzo dziękuję. 
    Dodatkową formą działalności Sekcji było pozyskanie dla Biblioteki Naukowej TPN szeregu książek wydawanych przez renomowane krakowskie wydawnictwa, jak: Polska Akademia Umiejętności, „Universitas” oraz „Historia Iagiellonica”, dzięki współpracy z Poligrafią Salezjańską w Krakowie. Za po-zyskanie książek był odpowiedzialny przewodniczący Sekcji.
    Korzystając z okazji bardzo dziękuję wszystkim tym, którzy swoją działalnością przyczyniają się do efektywnej pracy Sekcji, niejednokrotnie nie tylko inicjując szereg przedsięwzięć, ale i ponosząc ciężar ich organizacji. Mam nadzieję, że podejmowane w 2010 r. założenia i realizacje przyniosły ich twórcom szereg satysfakcji, bowiem owoce tej pracy przyczyniły się do zwiększonej aktywności nie tylko Sekcji, ale i całego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

Opracował: dr Tomasz Pudłocki




SPRAWOZDANIE 
SEKCJI PEDAGOGICZNO-PSYCHOLOGICZNEJ

 


    W roku 2010 członkowie Sekcji Pedagogiczno-Psychologicznej TPN w Przemyślu byli zaangażowani w szeroką działalność – zarówno naukową, jak i popularnonaukową. Podejmowano liczne inicjatywy na rzecz edukacji, ze szczególnym uwzględnieniem edukacji osób niepełnosprawnych.
    Wiele z tych przedsięwzięć było kontynuacją dotychczasowych działań. Najistotniejsze z nich, zorganizowane w roku 2010 to:

*   cykl sesji naukowych skupionych wokół zagadnienia transgresji w edukacji

*   cykl zajęć o charakterze rewalidacyjnym w Czytelni Biblioteki Naukowej w TPN, prowadzonej we współpracy z mgr. M. Waltosiem,

*  kontynuacja wieloletnich tematycznych wystaw prac plastyczno-technicznych uczniów niepełnosprawnych ze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr 1 w Przemyślu – w roku 2010 wraz z wychowankami z Bursy Szkolnej w Przemyślu,

*  gromadzenie artykułów członkiń Sekcji na stronę internetową Towarzystwa oraz do druku w „Biuletynie Informacyjnym TPN”, jako materiałów z dzie-dziny pedagogiki i psychologii,

*  dalsze prowadzenie badań związanych z rozwojem emocjonalno-społecznym uczniów z upośledzeniem umysłowym na terenie SOSW Nr 1 w Przemyślu we współpracy z nauczycielkami z tego ośrodka, będącymi członkiniami Sekcji Pedagogiczno-Psychologicznej,

*  wygłaszanie wykładów na temat edukacji osób niepełnosprawnych w placówce szkolnictwa ogólnodostępnego w Bursie Szkolnej w Przemyślu (z dyrektor Bursy p. E. Szabarkiewicz oraz dzięki wsparciu członkini Sekcji, pełniącej od wielu lat funkcję członka Komisji Rewizyjnej TPN, p. Grażyny Jakielaszek, przewodnicząca zorganizowała integracyjne spotkanie związane z Andrzejkami),

*  przeprowadzenie konkursu biologicznego i plastycznego z E. Bar i D. Majgier-Dąbek (nauczycielkami z Gimnazjum Nr 8 i Zasadniczej Szkoły Zawodowej Nr 3 przy SOSW Nr 1 w Przemyślu) oraz ich uczniami z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, jak również z uczennicami z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym ze Szkoły Specjalnej Przysposabiającej do Pracy w tym Ośrodku,

*  udział przewodniczącej Sekcji, Ewy Świtek wraz z członkinią Sekcji, Edytą Blatkiewicz w międzynarodowej konferencji naukowej pt. Kierunki edukacji i wsparcia osób z wieloraką niepełnosprawnością w biegu ich życia - teoria i praktyka, zorganizowanej w Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie w dniach 1-2 października 2010 r. Konferencja ta została zorganizowana we współpracy z Zespołem Szkół Specjalnych Nr 11 w Krakowie,

*  nawiązanie współpracy z dr D. Wolską z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie oraz z dr E. Gacką z Instytutu Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi – specjalistką z zakresu logopedii.

    Ubiegłoroczne sesje naukowe, zorganizowane z inicjatywy przewodniczącej Sekcji Pedagogiczno-Psychologicznej TPN, dotyczyły zagadnień spełniających oczekiwania uczestników. Były to:

*  8 marca 2010 r. Transgresja – szansa czy zagrożenie? Program: mgr Ewa Świtek, Różne aspekty transgresji w edukacji, mgr Aneta Charchalis-Budzińska, Współczesne metody nauczania w pracy z dzieckiem autystycznym,

*  12 maja 2010 r. Transgresja – dominanta w działaniach ucznia. Program: mgr E. Świtek, Upośledzenie umysłowe czy niepełnosprawność intelektualna- dylematy pedagogiki specjalnej, mgr Magdalena Semań,Przyczyny i objawy depresji u dzieci oraz młodzieży,

*  8 grudnia 2010 r. Pojęcie transgresji a niepożądane zachowania uczniów. Program: mgr E. Świtek, Założenia transgresjonizmu wobec zachowań uczniów pełno- i niepełnosprawnych, mgr Małgorzata Szturm-Mendychowska – Zachowania trudne uczniów a niepełnosprawność.

    Uczestnicy tych spotkań wyrazili chęć kontynuacji sesji, najchętniej o tematyce dotyczącej najmłodszych osób niepełnosprawnych. Godny podkreślenia jest fakt, że uczestnicy wszystkich sesji (wzorem lat ubiegłych) wnosili opłatę, co przy dużej ilości osób stanowiło wymierną korzyść finansową dla TPN. 
    Przewodnicząca Sekcji we współpracy z nauczycielami z SOSW Nr 1 w Przemyślu przeprowadziła zajęcia rewalidacyjne w Czytelni Biblioteki Naukowej Towarzystwa. Organizatorkami zajęć były panie: E. Bar, B. Berestecka, J. Cupak, A. Charchalis-Budzińska oraz B. Peliksza (s. Jolanta). W zajęciach brali udział uczniowie z upośledzeniem umysłowym w stopniu: lekkim, umiar-kowanym i znacznym.
    W ramach integracji E. Świtek zorganizowała również konkursy:

*  biologiczny pt. Kwiaty i drzewa w jesieni, we wrześniu 2010 r., wraz z E. Bar i D. Magier-Dąbek (nauczycielkami z SOSW NR 1 w Przemyślu uczącymi geografii i biologii). Konkurs wygrali uczniowie ze SSPdP Przy SOSW Nr 1 w Przemyślu – Andrzej Chwastarz i Monika Zawada,

*  plastyczny pt. Jesienne nastroje, w ścisłej współpracy z p. E. Szabarkiewicz (dyrektor Bursy Szkolnej w Przemyślu) oraz G. Jakielaszek (wychowawczynią z tej bursy). Ta ostatnia od wielu lat współdziała z przewodniczącą Sekcji, jako członkini Sekcji Pedagogiczno-Psychologicznej, a także jest członkiem Komisji Rewizyjnej w TPN. Pokłosiem tych spotkań była wy-stawa prac plastycznych, wykonanych w trakcie konkursu. 
I miejsce zajął wychowanek Bursy Szkolnej w Przemyślu – Paweł Harłacz, II miejsce – uczennica SSPdP przy SOW Nr 1 w Przemyślu – Barbara Buczyjan, III miejsce – uczennica SSPdP przy SOSW Nr w Przemyślu – Justyna Papierkowska.

   W każdym miesiącu roku szkolnego E. Świtek organizowała wystawy prac plastycznych uczniów z upośledzeniem umysłowym. Nosiły one tytuły:

*  w styczniu – Zimowy czas,

*  w lutym – Walentynki,

*  w marcu – Wielkanocne zwyczaje,

*  w kwietniu – Przedwiośnie,

*  w maju – Nasza mama,

*  w czerwcu – Czekając na wakacje,

*  we wrześniu – Wspomnienia z wakacji,

*  w październiku – Jesienne klimaty,

*  w listopadzie – Przed zimą,

*  w grudniu – Zimowy czas oraz wystawę szopek.

    Pomocą służyli w tym działaniu m.in.: E. Bar, B. Berestecka, A. Charchalis-Budzińska, J. Cupak, W. Dutka, E. Liweń, D. Magier-Dąbek, E. Malawska, M. Skibińska, W. Solak, Z. Szumełda, i J. Wajda. Na stronie internetowej TPN ukazały się artykuły przedstawicielek Sekcji: Edyty Blatkiewicz, Konspekt do lekcji matematyki w kl. VI (przeznaczony dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim), Iwony Juźwik i Anety Charchalis-Budzińskiej, Metody pracy z dziećmi autystycznymi, Wioletty Solak i Edyty Malawskiej, Zachowania agresywne osób z niepełnosprawnością.
    Wraz z uczennicami z upośledzeniem umysłowym E. Świtek wzięła udział w wernisażu niepełnosprawnego malarza M. Kraussa z Legionowa na Zamku Kazimierzowskim w Przemyślu w dniu 29 listopada 2010 r. Uczestnictwo w tym spotkaniu odbyło się w ramach rozwijania u uczniów niepełnosprawnych ich samooceny i samoakceptacji. Malarz prowadził spotkanie wraz z uczniami z Powiatowego Zespołu Szkół i Placówek w Legionowie. Artysta poprzez swój przykład umożliwił ukazanie osiągnięcia sukcesu przez absolwenta szkoły specjalnej. Jego prace plastyczne stanowiły przykład wspaniałej formy arteterapii, jak również czynnika pobudzającego wyobraźnię i stymulującego do wzajemnych oddziaływań osób pełno- i niepełnosprawnych.
    W roku 2010 przewodnicząca Sekcji kontynuowała także badania dotyczące rozwoju emocjonalno-społecznego uczniów z upośledzeniem umysłowym. W tych działaniach wspierali ją następujący nauczyciele: dyrekcja SOSW NR 1 w Przemyślu: A. Berestecki, M. Fortuna i W. Rewer oraz: E. Blatkiewicz, E. Kania, Z. Szumełda i J. Woźnicki.
    W ramach wdrażania idei integracji w praktycznym działaniu E. Świtek zorganizowała spotkanie integracyjne we współpracy z wychowawczynią B. Pelikszą (s. Jolantą) ze Specjalnego Ośrodka Wychowawczego Zgromadzenia Sióstr Opatrzności Bożej w Przemyślu. Odbyło się ono w efekcie wieloletniej współpracy z dyrekcją Bursy Szkolnej w Przemyślu, a szczególnie dzięki otwartości p. dyrektor E. Szabarkiewicz oraz zaangażowaniu wychowawczyni z tej placówki, G. Jakielaszek. Był to wieczór andrzejkowy – pełen wróżb, zabaw i tradycyjnego lania wosku. Odbył się w dniu 30 listopada 2010 r. w Bursie. Szczegółowe informacje wraz ze zdjęciami znalazły się na stronie internetowej Urzędu Miasta w Przemyślu (patrz link: www.przemysl.pl.powieksz/foto.html, 8285,66 – artykuł Andrzejki 2010 w Bursie Szkolnej w Przemyślu).
    Podsumowaniem całorocznej działalności Sekcji Pedagogiczno-Psychologicznej TPN były wykłady Przewodniczącej w Bursie Szkolnej w Przemyślu: 4 października – Uczeń niepełnosprawny w Bursie Szkolnej oraz 6 grudnia – Zachowania niepożądane uczniów pełno- i niepełnosprawnych. 
    Warto zaznaczyć, że działalność Sekcji nadal owocuje wzrostem liczby członków, jak również uczestników przedsięwzięć organizowanych w ramach Sekcji. Dodatkowym bodźcem jest zwiększająca się grupa osób wspierających przewodniczącą w podejmowanych przez nią badaniach i innych działaniach na rzecz krzewienia wiedzy o edukacji w Polsce

Opracowała: mgr Ewa Świtek



SPRAWOZDANIE 
SEKCJI PRZYRODNICZO-ROLNICZEJ
 

    Praca członków sekcji w roku 2010 skupiała się na prowadzeniu indywidualnych prac badawczych z zakresu szeroko rozumianych nauk przyrodniczych, w tym m.in. dotyczących flory i fauny Przemyśla i okolic, jej zmian na przestrzeni lat, ochrony przyrody oraz nauk rolniczych. 
    Rok 2010 był rokiem szczególnym i ważnym dla przyrodników, ekologów, botaników, zoologów, geologów i osób zajmujących się szeroko rozumianą ochroną dóbr przyrodniczo-kulturowych, gdyż był to Międzynarodowy Rok Różnorodności Biologicznej. 
    Członkowie sekcji przygotowywali na podstawie prowadzonych badań naukowych materiały do druku, które zostaną opublikowane w zeszycie Nauki Przyrodnicze w ramach t. 47 „Rocznika Przemyskiego” w 2011 r. Są to następujące artykuły:

*  Lilianna Witkowska-Wawer, Flora miasta Przemyśla i jej zmiany w ciągu ostatniego stulecia. Część IV,

*  Tadeusz Misiak, Języcznik zwyczajny Phyllitis skolopendrium (L.) Newman – wyjątkowa paproć w lesie okolicy Krzeczkowej na Pogórzu Przemyskim,

*  Adam Szary, Flora synantropijna a problemy inwazyjności gatunków antropogenicznych w Bieszczadzkim P.N.,

*  Agnieszka Tabor, Teresa Noga, Różnorodność flory w rzece Lubcza i potoku Lubenia (Pogórze Rzeszowskie, Polska południowo-wschodnia),

*  Anna Wajda, Rośliny w kulturze ludowej Podkarpacia,

*  Danuta Kraus, Katarzyna Spaczyńska, Nasadzenia alejowe przy ulicach Rzeszowa,

*  Renata Sobieralska, Charakterystyka odmian Papierówki i Biełyj Naliw,

*  Grzegorz Poznański, Cięcie drzew owocowych – jabłoni starych i zaniedbanych. Kilka praktycznych uwag,

*  Aleksander Rejman, Historia hodowli roślin sadowniczych w Polsce. Zapiski nie redagowane – ok. 1996-2002. Do druku przygotował Andrzej Rejman,

*  Władysław Kraus, Danuta Kraus, Zapiski do historii ruchu ochrony przyrody na ziemiach polskich. II. Puszcza Białowieska w XIX i na początku XX wieku (C),

*  Barbara Turczak, Etyka ekologiczna – ochrona środowiska oraz wykorzystywanie zasobów naturalnych.


    Wszystkie artykuły, które zostały wymienione zostały zrecenzowane i omówione przez prof. dr. hab. Antoniego Filipowicza z Uniwersytetu Przyrodniczego z Lublina. 
    W ramach działalności popularyzatorskich Sekcja Nauk Przyrodniczych i Rolniczych prowadziła cykl odczytów i spotkań z serii „Spotkania z przyrodą”. Były to:

*  w dniu 16 kwietnia – spotkanie z byłą wieloletnią przewodniczącą sekcji nauk przyrodniczych TPN w Przemyślu mgr Lilianną Witkowską-Wawer, która wygłosiła prelekcję pt.: Od Kopca Tatarskiego po Australię. Notatki przyrodnicze z podróży,

*  w dniu 26 listopada – prelekcja mgr. Stanisława Piszczka na temat pięknego zakątka gór polskich pt.: Uroki Gorców. Gorce i wieś Ochotnica (przyroda, kultura, historia),

*  w dniu 10 grudnia – spotkanie z przyrodnikiem-leśnikiem mgr. inż. Tadeuszem Misiakiem z odczytem pt.: Osobliwości i piękno przyrody ziemi przemyskiej. Prelegent przedstawił florę i faunę terenów wschodniej Polski, w tym rejon Pogórza Przemyskiego oraz stan zagrożenia.

*  Członek naszej Sekcji, przyrodnik, ornitolog Przemysław Kunysz w 2010 r. brał udział w licznych spotkaniach ornitologicznych w kraju i za granicą. Przykładowo w dniu 27 maja 2010 r. uczestniczył w konferencji prasowej w Warszawie na zaproszenie Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków. Tematem spotkania było wydanie publikacji naukowej pt.: Ostoje ptaków o znaczeniu międzynarodowym w Polsce. Książka przedstawia aktualny stan wiedzy na temat 174 ostoi ptaków w Polsce. Zawiera dane o liczebności zagrożonych gatunków ptaków, opisy środowiska przyrodniczego oraz mapy z zaznaczeniem granic obszarów. Współautorem informacji o ptakach południowo-wschodniej Polski był ornitolog Przemysław Kunysz.

    Członkowie Sekcji Nauk Przyrodniczych nawiązali w maju 2010 r. współpracę z Polskim Towarzystwem Dendrologicznym (www.ptd.pl). Współpraca będzie opierać się, między innymi, na zasadzie wymiany informacji o działalności naszych towarzystw oraz przekazywaniu publikacji przyrodniczych dla bibliotek obu towarzystw.
    W 2010 r. Biblioteka Naukowa TPN wzbogaciła się o blisko 700 vol. publikacji z dziedziny przyrodniczej: klucze do oznaczania roślin i zwierząt, atlasy oraz inne woluminy z zakresu nauk rolniczych, ogrodniczych, ekologicznych i z ochrony przyrody, będą wykorzystywane nie tylko przez członków Sekcji do prac badawczych, ale też ogółu czytelników. Książki zostały przekazane ja-ko darowizna Zespołu Szkół Informatycznych i Mechatronicznych w Przemyślu na rzecz TPN w Przemyślu (protokół przekazania nr 13/2010), po zlikwidowanej bibliotece Zespołu Szkół Ekologicznych i Agrobiznesu w Przemyślu. 
    W 2010 r. ukazały się ciekawe publikacje z zakresu ochrony przyrody, ekologii i dziedzictwa kulturowego dotyczące południowo-wschodniej Polski oraz wybrane książki dotyczące przyrody Europy, np.:

*  Leksykon podkarpackiej przyrody. Obszary Chronione Województwa Podkarpackiego z serii Księga Dziedzictwa Przyrodniczego, pod redakcją Krzysztofa Zielińskiego, wydane przez Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju i Promocji Podkarpacia Pro Carpathia przy pomocy finansowej WFOŚiGW w Rzeszowie, Rzeszów 2010,

*  Barwy Ziemi Przemyskiej. Album został wykonany przez Zdzisława Szeligę (tekst) oraz Waldka Sosnowskiego (fotografie). Publikacja została wydana przez Starostwo Powiatowe w Przemyślu przy pomocy finansowej WFOŚiGW w Rzeszowie, Przemyśl 2010,

*  Motyle i trzmiele na bieszczadzkich kwiatach autorstwa Kazimierza Wiecha i Alicji Zięby, wydane przez Bieszczadzki Park Narodowy przy pomocy finansowej WFOŚiGW w Rzeszowie, Ustrzyki Górne 2010,

*  Motyle i trzmiele Podkarpacia pod redakcją Zbigniewa Tomusiaka, wydane przez Oddział Przemyski LOP w Przemyślu przy pomocy finansowej WFOŚiGW w Rzeszowie, Przemyśl 2010,

*  Motyle dzienne Polski. Atlas bionomii autorstwa Adama Wareckiego, wydane przez Wydawnictwo Koliber, Nowy Sącz 2010,

*  Magiczne drzewa w dziejach, legendach i środowisku nad środkowym Sanem autorstwa Tadeusza Misiaka, wydane przez Podkarpacki Instytut Książki i Marketingu, Rzeszów 2010,

*  Przeworsk i okoliczne gminy. Przewodnik autorstwa Janusza Motyki, wydany przez Podkarpacki Instytut Książki i Marketingu, Rzeszów 2010,

*  Rośliny śródziemnomorskie z serii Flora świata autorstwa Andreasa Bärtelsa wydane przez MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2009,

*  Storczyki Europy i obszarów sąsiednich serii Flora świata autorów: Helmuta Baumanna, Siegfrieda Knele i Richarda Lorenza wydane przez MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2010,

*  Motyle dzienne z serii Fauna Polski Marcina Sielezniewa i Izabeli Dziekańskiej wydane przez MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2010.

*  Arboretum Bolestraszyce - Przewodnik autorstwa Jerzego Pióreckiego i Kazimierza Zarzyckiego. Publikacja wydana przez Arboretum i Zakład Fizjografii – Bolestraszyce Zamek. Wyd. V, jubileuszowe, uzupełnione i poprawione. Wydano ze środków finansowych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie. Bolestraszyce 2010,

*  Występowanie Eucarta amethystina (HÜBNER, 1803) (Lepidoptera: Noctuidae) w Polsce autorstwa Romana Wąsala (Poznań) i Adama Górnickiego (Przemyśl). Artykuł ukazał się w Wiadomościach Entomologicznych, tom 39, cz. 2, s. 113-115. Poznań 2010.

    Sekcja Nauk Przyrodniczych i Rolniczych prowadziła współpracę z instytucjami przyrodniczymi m.in.: z Uniwersytetem Rolniczym (Wydział Ogrodniczy) w Krakowie, z Uniwersytetem Przyrodniczym (Wydział Ogrodniczy) w Lublinie, Zarządem Zespołu Parków Krajobrazowych w Przemyślu, z PTO: Przyroda-Turystyka-Ornitologia z Przemyśla, z Towarzystwem Przyjaciół Dolnej Wisły ze Świecia oraz z Stowarzyszeniem na Rzecz Rozwoju i Promocji Podkarpacia Pro Carpathia w Rzeszowie w zakresie ochrony przyrody, ekologii i środowiska naturalnego.

Opracował: mgr inż. Grzegorz Poznański